De aperitivo cultuur: waarom Italianen vóór het eten drinken?  

Nederlanders kennen de borrel. Een glas wijn of bier na het werk, een bakje noten erbij, misschien zelfs een bitterbal. Gezellig, zeker. Maar de aperitivo is iets anders. Het is in Italië een ritueel met een sfeer en een ongeschreven code die elke Italiaan kent. 

In deze blog neem ik je mee in de geschiedenis, de gewoontes en de taal van een van de mooiste Italiaanse tradities: de aperitivo.  

Wat betekent aperitivo eigenlijk?  

Het antwoord zit in het Latijns: “aperire” betekende “openen”. Een aperitivo is letterlijk een drankje dat opent. Denk in deze context vooral aan de maag, het hoofd en de avond. De maag voorbereiden op wat komen gaat, ja. Maar minstens zo belangrijk: het hoofd openen voor het sociale deel van de dag. 

In het Italiaans hoor je ook het woord stuzzichini, de kleine hapjes die bij de aperitivo horen. Stuzzicare betekent prikkelen, kietelen, nieuwsgierig maken. Ook dat zit er dus al in: je wordt niet gevoed, je wordt getriggerd op de avond die gaat komen.  

Om zes uur ’s avonds verandert Italië 

In steden als Milaan, Turijn en Bologna begint het rond 18:00 uur. De bars vullen zich dan langzaam. Mensen die elkaar misschien al een week niet hebben gezien, vinden elkaar op het terras. Collega’s die de hele dag formeel met elkaar omgingen, worden op dat moment gewoon vrienden. 

Ik heb het honderden keren meegemaakt. Je verlaat je kantoor, je hoofd zit nog vol met de laatste e-mail die je niet hebt verstuurd. En dan, na één glas en een handvol taralli, is al dat lawaai in je hoofd weg. De aperitivo is in die zin geen eten en drinken. Het is een ritueel dat zegt: de werkdag is voorbij, nu begint de rest. 

Elke regio heeft zijn eigen versie van de aperitivo  

De aperitivo is in Noord-Italië geboren en heeft zich van daaruit over de rest van het land verspreid. Maar wie denkt dat er één Italiaanse aperitivo bestaat, vergist zich. Elke regio heeft namelijk zijn eigen versie!  

In Turijn is het bijvoorbeeld de vermouth die de toon zet. Dat is niet vreemd, want de vermouth is daar in 1786 uitgevonden. In Venetië en de Veneto gaat de aperitivo vrijwel altijd gepaard met prosecco, of met een spritz.  

In Milaan is het de Campari die regeert: bitter, rood, onmiskenbaar. Het buffet in Milaan is namelijk ook serieuzer dan waar dan ook. In het zuiden is het juist weer vernieuwend rustiger. Daar is de aperitivo minder een dagelijks ritueel en meer een gelegenheidsgewoonte. En een koud biertje als het erg warm is? Volstrekt normaal. 

Wat hoort er bij een aperitivo?  

De klassieke, traditionele vorm is sober: olijven, chips, misschien wat taralli of een schaaltje nootjes. Het gaat niet om het eten. Dat is altijd de gedachte geweest. Maar in de loop der jaren is de Milanese aperitivo uitgegroeid tot iets heel anders. Bars begonnen in de jaren negentig buffetten aan te bieden bij elk drankje: pasta, stukjes pizza, vleeswaren, kaas, soms zelfs warme gerechten. Voor een studentenbudget was dat ideaal!  

Zo ontstond de apericena, een samenvoegsel van aperitivo en cena (diner). Let wel: echte Milanezen gebruiken dat woord zelf nauwelijks. In alledaags taalgebruik heet het gewoon happy hour. De apericena is een term die de media bedacht hebben. 

Hoe bestel je een aperitivo? Italiaans aan de bar 

Aan een Italiaanse bar bestel je rechtstreeks. Je stapt naar de bancone (bar) en je zegt wat je wilt. Een paar zinnen die je direct kunt gebruiken: 

• Vorrei un Aperol spritz, per favore. — Ik wil graag een Aperol spritz. 

• Cosa mi consiglia? — Wat raadt u me aan? 

• Un Campari soda, grazie. — Een Campari soda, dankjewel. 

• Cin cin! — Proost! (informeel) 

• Salute! — Op je gezondheid! (iets formeler)    

• Ci sono degli stuzzichini? — Zijn er kleine hapjes? 

Een kleine maar belangrijke tip: in Italië betaal je zodra je bestelt, niet achteraf. Dat is de gewoonte aan de bar. 

Woordenschat rond de aperitivo 

Naast hele zinnen kun je jezelf in Italië ook wegwijs maken door met woorden te spelen. Ken je de juiste woorden, dan kom je al een heel eind:    

Wil jij de cultuur achter de Italiaanse taal begrijpen? 

De aperitivo is misschien wel het mooiste voorbeeld van hoe Italiaans meer is dan een taal. Het is een manier van leven, een keuze om de dag niet zomaar te laten eindigen, maar er bewust een overgang van te maken. Met mensen om je heen.  

In mijn lessen leer je niet alleen hoe je een spritz bestelt. Je leert wat er achter die gewoontes zit. Denk dus ook aan de geschiedenis, de regionale verschillen. Wil je dat zelf ervaren? Ik heet je graag welkom voor een Italiaanse taalcursus bij Fai un Salto. Je kunt je uiteraard ook aanmelden voor de boekenclub of gratis oefeningen doen.